بنام خدا

در نظر دارم اگر خدا فرصتی عنایت کند به زادگاهم سری بزنم . بهمین منظور خواستم اطلاعاتی از این دیار بدست آورم که موفق شدم مطالب ارزشمندی از فضای مجازی بدست آورم  و دریغم آمد که بعضی از مطالب یافته را در اینجا به یادگار نگذارم.

اطلاعات اجمالی بر گرفته از وبلاگ "ایرانگردی - گردشگری - ..." :

سراب یکی از شهرستان های استان آذربایجان شرقی است که در باختر این استان واقع شده است. بیش تر مردم این ناحیه به کشاورزی اشتغال دارند اما صادرات مهم این شهرستان عده ای را نیز در کار بازرگانی وارد کرده است. کوهستان آتشفشانی سبلان؛ مهم ترین جاذبه طبیعی منطقه است. ماهیت کوهستانی شهرستان باعث ایجاد چشمه های آب معدنی زیادی در منطقه شده است. بناهای تاریخی از جمله مسجد جامع سراب و مسجد جامع اسنق، امام زاده ها، بقعه ها، سنگ نبشته ها، تپه های باستانی و گورستان های قدیمی از مکان های دیدنی و تاریخی شهرستان سراب محسوب می شوند. انواع محصولات کشاورزی در این ناحیه به عمل می آید و پرورش زنبور عسل نیز در این منطقه رایج است. صنایع مختلف کارخانه ای و صنایع دستی از جمله قالی و گلیم بافی در شهرستان سراب رواج دارد.

 


مکان های دیدنی و تاریخی

 کوهستان آتشفشانی سبلان مهم ترین جاذبه طبیعی منطقه است. ماهیت کوهستانی شهرستان سراب باعث ایجاد چشمه های آب معدنی زیادی در منطقه شده است. بناهای تاریخی از جمله مسجد جامع سراب و مسجد جامع اسنق، امام زاده ها، بقعه ها، سنگ نبشته ها، تپه های باستانی و گورستان های قدیمی از مکان های دیدنی شهرستان سراب محسوب می شوند.  

 

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


سراب چون در کنار سراورود ساخته شده آن را سراو یا سراب نام نهاده اند. منطقه سراب از جمله مناطقی است که از دیرباز مسکونی بوده است. وجود کتیبه اورارتویی، ‌تپه های باستانی و معابد سنگی در حومه این شهر نشان گر قدمت تاریخی منطقه است. سراب در دوره امپراتوری اورارتویی از جمله مناطق دارای تمدن شهر نشینی بود. حتی پاره ای از محققین و باستان شناسان بر این باورند که قبور پراکنده در اطراف و اکناف شهر سراب، قدمتی بیش از سنگ نبشته های اورارتویی دارند. آثار به جای مانده از فتوحات حکمرانان اورارتویی قدمت تاریخی این منطقه را به سال های 685-730 ق. م می رساند.
مراکز تمدن عهد باستان، معمولا پس از ویرانی و انهدام در اثر حملات دشمنان، دوباره بازسازی نمی شد، اما شهر سراب بعد از شکست اورارتوها، در دوران حکمرانی پارت ها نیز از رونق کافی برخوردار شد و مورد توجه حکم رانان پارتی بود. وجود تپه های باستانی، تل ها و سفالینه های کشف شده در منطقه، شاهد این مدعا است. در منطقه سراب آثار متعددی از جمله معابد سنگی، قلاع و یک چهار طاقی متعلق به دوران تمدن ساسانی بر جای مانده که مبین اهمیت آن، در دوره ساسانی است.
در دوران بعد از حاکمیت اسلام در ایران و آذربایجان، شهر سراب هم چنان ارزش و اعتبار شهری خود را حفظ کرد و به لحاظ موقعیت ویژه جغرافیایی و حاصل خیزی خاک همیشه مورد توجه حکم رانان بود.
شهر سراب در دوران حکومت مغولان از مراکز عمده حکومتی آذربایجان بود. نوشته اند که سلطان احمد اکودار که اسلام آورده بود، از دست ارغون خان و سرداران مغول به اردوی مادر که در سراب مستقر بود، پناه برد و در آن جا دستگیر شد و به دستور ارغون به سال 683 کشته شد. بعد از شکست سلطان احمد اکودار ارغون خان مغول، شورای مغولان را در گردنه سایین به سال 683 تشکیل داد.
در زمان حکومت چوپانیان نیز سراب مورد توجه بود و حکومت آن با « جانی بیگ خان» از اولاد «جوجی خان» بود که در سال 758 در این شهر کشته شد. در اوایل حکم رانی صفویه که شهرهای تبریز و اردبیل از شهرهای مهم به شمار می رفتند، سراب به دلیل نزدیکی به این دو شهر و موقعیت سوق الجیشی، از اهمیت ویژه ای برخوردار بود. شاه اسماعیل صفوی بعد از شکست در جنگ چالدران به سراب روی آورد. و در سال 930 در این شهر درگذشت. جنگ شاه اسماعیل و خلیل پاشا در سراب روی داد و باعث ویرانی و خسارات جبران ناپذیری شد، ولی شاه عباس قوای عثمانی را در این شهر شکست داد.
به سال 1205 آغا محمد خان قاجار با صادق خان شقاقی در این منطقه جنگید و بعد از گریختن صادق خان از شهر، آغا محمد خان سراب را فتح کرد. صادق خان شقاقی درجنگ با فتح علی شاه نیز شکست خورده به سراب عقب نشینی کرد و بعد از اینکه جواهرات آغا محمد خان را به فتح علی شاه پس دارد، از طرف شاه قاجار بخشوده شد و به حکومت سراب منصوب شد. شهرستان سراب هم اکنون دربرگیرنده شهرها، بخش ها و روستاهای زیادی است و از مناطق آباد و سرسبز استان آذربایجان شرقی به شمار می رود.  

 

 نقاط تاریخی ودیدنی سراب به نقل از سایت راسخون :

1ـ سنگ نبشته اورارتی

در نزدیکی روستای قیرخ قیزلار در شمال شرق سراب واقع و به خط میخی بر روی صخره ای به طول 5/4 متر و عرض 10/2 متر و ارتفاع 6/2 قرار گرفته است. این سنگ نبشته به دوره اورارتو مربوط است.
متاسفانه قسمتی از این کتیبه از بین رفته و قابل خواندن نبست به همین دلیل تاکنون متن آن ترجمه نشده است. در قسمت شمالی این کتیبه قلعه ای است که این قلعه هم به اورارتوها مربوط است در سنگ نبشته نشتبان همانگونه که در اسناد و شواهد آمده است صحبت این است که آرگشیتی 21 قلعه تسخیر کرد و در یک روز بیش از 40 شهر را تصرف و بعد در محل قلعه های تسخیر شده قلعه ای نو برای خود ساخته است به نظر باستان شناسان این کتیبه به آرگشیتی مربوط است ولی متاسفانه محتوای کامل آن به دلیل آسیب دیدگی فراوان معلوم نگردیده است.

2ـ سنگ افراشته های قیرخ قیزلار

تقریباً 200 متر پائین تر از سنگ نوشته نشتبان در طرفین رودخانه سنگ افراشته هایی است که به قیرخ قیزلار یا چهلدختر معروف است اهالی اعتقاد بر این دارند که این سنگ افراشته‌ها چهل انسان بوده اند که بر اثر انحراف از حقیقت و راه خدا به غضب الهی دچار و مبدل به سنگ شده اند در حالی که تعداد سنگها بیش از چهل است و تا 120 سنگ شمارش ده است. بعضی از سنگ افراشته ها همانگونه که گذاشته اند سالم و صاف مانده ولی برخی شکسته یا کج شده و یا از بین رفته اند در شرح این سنگ افراشته ها گفته شده:
سبلان در طول تاریخ حتی از زمانی که دین بودائی در ایران و کشورهای دیگر رواج پیدا کرده همچنانکه از نظر سوق الجیشی مورد استفاده قرار گرفت بزرگترین آتشکده ها و بزرگترین معبدها در اطراف سبلان برپا شده است.
در مورد سنگ افراشته های قیرخ قیزلار چند نظر مطرح شده است:
اول اینکه گفته اند: در گذشته هر سرداری که در جنگ غالب می آمد از این سنگها می افراشت.
نظر دوم اینست که هر سرداری یک سردار از دشمن را می کشت یکی از این سنگها را می افراشت ولی همچنانکه گفه شد ساوالان از نظر سوق الجیشی مهم بود و مورد استفاده ایرانیان قرار گرفته و بزرگترین آتشکده و معبدها در آنجا بر پا شده و نظر اصلی اینست که محل این سنگ افراشته ها معبد بزرگی بود در معبدها معمولاً انسانها را قربانی می کردند تا عظمت معبد را بنمابانند برای هر قربانی یک سنگ می افراشتند این نظر و یان عمل تا استقرار کامل دین اسلام در این کشور برقرار بود

3ـ سنگ نبشته رازلیق

رازلیق تابع شهرستان سراب است و از شمال به کوه سبلان محدود می شود در این محل در بستر رودخانه پسلر سنگ نوشته ای وجود دارد که به سنگ نبشته رازلیق معروف است برای رسیدن به پای کتیبه ابتدا باید به رازلیق رفت از رازلیق باید راهی روستایه دیزهج سفیا شد سنگ نشوته در کنار این روستا (ضلع شمال غربی) در کوه زاغالان بر روی صخره ای مرتفع وقاع شده است.
کتبیه رازلیق 110 سانتی مر طول و 82 سانتی متر عرض دارد و در 16 سطر به فرمان شاه اورارتویی آرگشیتی دوم پسر روسا نقل شده است. متن این سنگ نبشته که به زبان فارسی ترجمه شده به این شرح است.
1ـ به حول و قوه خالدی ارگشیتی روسا همین گوید:
2ـ من به سرزمین آرهو لشکر کشیدم.
3ـ من سرزمین اولوشو و سرزمین برقو را تسخیر کردم.
4ـ من تا کنار رودخانه مونا رسیدم و از آنجا برگشتم.
5ـ من سرزمین گیر دو و گتوهایی و توایشیدو را تسخیر کردم.
6ـ شهر روتومنی را من گرفتم.
7ـ سرزمینهایی را که من تسخیر کردم تحت باج خود قرار دادم.
8ـ این قلعه را به زور گرفتن و دوباره برقرار ساختم.

4ـ مسجد جامع سراب

سراب مانند دیگر شهرهای آذربایجان دارای مسجد جامع تاریخی است که تاریخ بنای آن به قرن نهم هجری می رسد اما اخیراً در حفاریهای به عمل آمده که جهت تعمیرات انجام می گرفت معلوم گردید که مسجد فعلی بر روی یک مسجد بسیار قدیمی احداث گردیده که آثار آن دیده می شود.
این مسجد بدون مناره و گلدسته بوده از نظر ساختمانی عبارت است از یک شبستان بزرگ، یک حیاط کوچک، یک منبر و سه محراب . 36 ستون اصلی و 29 ستون کاذب و نیم ستون که طاقهای جناقی و گنبدهای مدور مسجد بر آنها نهاده شده است.
ردب وردی شرقی دارای کتیه ای مرمرین بوده است که با خط نسخ متداول دوره گورکانیان و ترکمانان آق قویونلو معاصر سلطنت ابوالنصر اوزون حسن آق قویونلو بوده و تاریخ آن به سال 875 هجری قمری ثبت شده است. این کتیبه به همراه یک کتیبه دیگر که در حفاریها و خاکبرداری داخل مسجد در جریان مرمت و بازسازی مسجد پیدا شده بود فعلاً در سازمان میراث فرهنگی استان نگهداری می شود.

5ـ تپه باستانی قلعه جوق

این تپه در 5/2 کیلومتری شمال سراب در کنار جاده رازلیق به سراب واقع است با توجه به وجود سنگ نبشته رازلیق رد 10 کیلومتری این تپه است اهمیت تاریخی این تپه و ارزش نظامی آن در دوران اورارتویی مشخص می شود.

(یادش بخیر ! دوران بچگی محل بازی ما بود و هنوز آثار دیوارهای قلعه را از بین نبرده بودند ولی امروزه متاسفانه دست بشر "به شر" آنرا خراش و تراش داده و دیگری چیزی از آن باقی نمانده است)

6ـ چهار طاق ساسانی آغمیون

در 12 کیلومتری شمال شرق سراب دارای گنبدی از قلوه سنگ با ملاط آهک به ارتفاع 5/1 متر بوده است ساختمان چهار طاق شباهت کامل به معماری دوره ساسانی داشته است در این چهار طاق قبری مشاهده شده است که روی سنگ آن تاریخ 708 هـ .ق نوشته شده بود.

7ـ مقبره مغولی اسفستان در 6 کیلومتری شرق سراب

منسوب به دوره مغول است بنایی آجری و شامل چند اتاقن و یک راهرو است نصف سر در آن ریخته از طاق نمای درگاهی به طور پراکنده باقی مانده که تزئیناتی به صورت مقرنس کاری از آجر لعابی داشته است. تمامی حاشیه سر در و طاق نماها، قسمتی از مقرنس کاری و کاشیکاری و ترکیب کاشی و گچ و آجر را نشان می دهد.
8ـ رباط سنگی شاه عباسی در گردنه صائین در راه سراب به اردبیل
9ـ پلی بر روی رودخانه پشودر بخش ورودی شهر سراب
10ـ بازار قدیمی سراب


در خصوص سنگ نوشته اورارتویی رازلیق مطلب دیگری که کاملتر می باشد از وبلاگ رنگین کمان ایران:

این سنگ نبشته در کوه زاغان در حدود ۱۲ کیلومتری شمال سراب در ناحیه رازلیق از دهستانهای ششگانه بخش سراب پیدا شده که از شمال به کوه سبلان و از جنوب به دهستان هریس و از شرق به آغمیون واز مغرب به ینگچه محدود است که راه آن از روستای قلعه جوق به سمت راست به طرف روستای رازلیق جاده آسفالته ای امتداد میابد ، و بر تارک صخره ای بلندی از سلسله کوههای شمالی سراب و در دامنه های مرتفع جنوبی سبلان ، کتیبه ای به خط میخی اورارتویی رازلیق نقر شده است. برای رسیدن به کتیبه رازلیق دو راه وجود دارد : رازلیق ---> دیزج حاجی طومار یا رازلیق ---> میرا کوه علی میرزا که حدود پنج کیلومتر جاده کوهستانی است.

 

 

این‌ سنگ‌ نبشته‌ در روی‌ صخره‌ای‌ از کوه‌ زاغان‌ واقع‌ در 12 کیلومتری‌ شمال‌ سراب‌ در کنار روستاهای‌ رازلیق‌ و دیزج‌ سفید کنده‌ شده‌است‌. کوه‌ زاغان‌ تودة‌ سنگین‌ آتشفشانی‌ است‌ و از بستر رودخانه‌ پسلر حدود 200 متر ارتفاع‌ دارد. قلة‌ کوه‌ چندین‌ شاخه‌ بوده‌ و میان‌آن‌ را خاک‌ پر کرده‌ و گیاهان‌ مختلف‌ بر آن‌ روییده‌ است‌. اما در قدیم‌ در طول‌ 200 متری‌ از پای‌ کوه‌ تا کتیبه‌، پلکانی‌ در بدنه‌ کوه‌ تعبیه‌شده‌ بود که‌ به‌ مرور زمان‌ فرسوده‌ شده‌ ولی‌ چندین‌ پله‌ در پایین‌ کوه‌ هنوز به‌ صورت‌ نیمه‌ فرسوده‌ بر جای‌ مانده‌ است‌. 
سطح‌ پله‌ها بطور متوسط‌ 40 سانتی‌متر و ارتفاع‌ آنها 15 سانتی‌متر بوده‌ است‌. در پای‌ کتیبه‌ به‌ یک‌ دیوارة‌ نیمه‌ طبیعی‌ می‌رسیم‌ که‌ تا کتیبه‌ درحدود 3 متر فاصله‌ دارد و به‌ سختی‌ می‌توان‌ بالا رفت‌ و مقابل‌ کتیبه‌ رسید.

این‌ کتیبه‌ نیز مانند دو کتیبه‌ دیگر (قرخ‌ قزلار و سقندل‌) کاملاً رو به‌ جنوب‌ انتخاب‌ شده‌ است‌. جنس‌ این‌ سنگ‌ گرانیت‌ است‌ و رنگش‌آبی‌ روشن‌ و نزدیک‌ به‌ خاکستری‌ می‌باشد. لوحه‌ رازلیق‌ 110 سانتی‌متر طول‌ و 82 سانتی‌متر عرض‌ دارد و در 16 سطر و به‌ فرمان‌شاه‌ اورارتی‌ «ارگیشتی‌ دوم‌» پسر «روسا» حک‌ شده‌ است‌. لوح‌ به‌ فارسی‌ ترجمه‌ شده‌ است‌ که‌ متن‌ آن‌ به‌ این‌ شرح‌ است‌:



1 - به‌ حول‌ و قوه‌ خالدی‌. ارگیشتی‌ روساهینی‌ گوید:

2 - من‌ به‌ سرزمین‌ «آرهو» لشکر کشیدم‌.

3 - من‌ سرزمین‌ «اولوشو» و سرزمین‌ «برقو» را تسخیر کردم‌.

4 - من‌ تا کنار رودخانه‌ «مونا» رسیدم‌ و از آنجا باز گشتم‌.

5 - من‌ سرزمین‌ «گیردو» و «گتوهایی‌» و «ترایشیدو» را تسخیر کردم‌.

6 - شهو «روتومنی‌» را من‌ گرفتم‌.

7 - سرزمینهایی‌ را که‌ من‌ تسخیر کردم‌ تحت‌ باج‌ خود قرار دادم‌.

8 - این‌ قلعه‌ را بزور گرفتم‌ دوباره‌ برقرار ساختم‌.

9 - من‌ آن‌ را ارگیشتی‌ ایردو (یعنی‌ رعیت‌ ارگیشتی‌) نامیدم‌.

10 - تا به‌ خاطر تقویت‌ «بیا ای‌ نی‌» (اورارتو).

11 - برای‌ مطیع‌ ساختن‌ سرزمین‌های‌ دشمن‌.

12 - تا به‌ حول‌ و عظمت‌ خالدی‌ و «آرگیشتی‌» بزرگ‌.

13 - شاه‌، شاه‌ جهان‌، شاه‌ شاهان‌، خداوندگار شهر «توشبا».

14 - ارگیشتی‌ می‌گوید: هر کس‌ نام‌ مرا محو کند.

15 - یا به‌ این‌ کتیبه‌ خسارتی‌ وارد بیاورد.

16 - امیدوارم‌ خدایان‌: خالدی‌ «ته‌ ای‌ شه‌ با» «شیوانی‌» او را زیر خورشید براندازد.


بغیر از این‌ کتیبه‌ در اطراف‌ کوه‌ نمونه‌های‌ دیگری‌ از آثار باقی‌ مانده‌ آن‌ دوران‌ دیده‌ می‌شود. در دیواره‌ شمالی‌ کوه‌ در میان‌ دو دیواره‌سنگی‌ و تند به‌ محوطه‌ محصوری‌ به‌ شکل‌ اطاق‌ با حوض‌ آب‌ یا آب‌ انبار می‌رسیم‌ این‌ محوطه‌ در یک‌ حفاری‌ غیر مجاز و قاچاق‌کشف‌ شده‌ و بعد از غارت‌ به‌ صورت‌ ویرانه‌ای‌ باقی‌ مانده‌ است‌. مصالح‌ ساختمانی‌ آن‌ سنگهای‌ رسوبی‌ کرم‌ رنگ‌ و بنفش‌ روشن‌ بوده‌ ملات‌ آن‌ گچ‌ و آهک‌ می‌باشد.

ضمناً بهتر دیدم اطلاعاتی در خصوص چشمه های شهر سراب را از وبلاگ روستای اسبفروشان سرقت ادبی نموده و در این صفحه به یادگار بگذارم:

چشمه های شهرستان سراب
      
در شهرستان سراب خصوصا“ دامنه رشته کوههای بزقوش چشمه های متعددی وجود دارد که برای مصرف شرب مردم و آبیاری زمینهای کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرند که تعداد آنها بالغ بر 143 دهنه چشمه میباشد . از این تعداد چشمه تعدادی نیز به عنوان آبهای گرم و معدنی مورد استفاده قرار میگیرد که مهم ترین آنها به این قرار میباشد .
الف ـ چشمه الله حق
      
آب گرم الله حق در جنوب غربی دهکده ای به همین نام در شمال آب گرم سراب واقع شده است و حدود نیم ساعت با آن فاصله پیاده روی دارد . دبی آب این چشمه بین 5 تا 15 لیتر بر ثانیه در تغییر است ، درجه حرارت آب آن از 35 تا 75 درجه سانتی گراد در نوسان میباشد . خاستگاه آب این چشمه جوی و بروندوم آتشفشانی بوده و جزو دسته آبهای سولفات سدیک قرار میگیرد . مظهر چشمه آتشفشانی بوده و مواد ویژه آن ناچیز میباشد و برای استفاده از آب این چشمه استخری تأسیس شده است .
ب ـ چشمه اسبفروشان
      
این چشمه در نزدیک دهکده ای به همین نام در جنوب غربی سراب و دامنه رشته کوههای بزقوش قرار گرفته است . دبی آب چشمه مذکور بین 5 تا 15 لیتر بر ثانیه بوده و درجه حرارت آن بین 35 تا 75 درجه سانتی گراد در نوسان میباشد . خاستگاه این چشمه جوی و بروندوم آتشفشانی بوده و جزو دسته آبهای سولفات سدیک قرار میگیرد . مظهر چشمه به صورت آتشفشانی است و برای استفاده از آب این چشمه گرمابه ای بهداشتی تأسیس گردیده است .
ج ـ چشمه اردهال
       این چشمه در نزدیک دهکده ای به همین نام در جنوب شرقی شهر سراب و دامنه رشته کوههای بزقوش قرار گرفته است 
دبی آب چشمه مذکور بیش از 5 لیتر در ثانیه بوده و درجه حرارت آب آن بین 35 تا 75 درجه سانتی گراد در نوسان میباشد . خاستگاه این چشمه جوی و بروندم آتشفشانی بوده و جزو دسته آبهای سولفات سدیک قرار دارد . مظهر چشمه آتشفشانی و مواد ویژه آن ناچیز میباشد . برای استفاده از آب این چشمه استخری تأسیس گردیده است .
د ـ چشمه قینرجه
      
این چشمه در جنوب شرقی شهر سراب و در دامنه رشته کوههای بزقوش قرار گرفته است . ذبی آب این چشمه بیش از 5 لیتر در ثانیه بوده و درجه حرارت آب آن بین 35 تا 75 درجه سانتی گراد در نوسان میباشد . خاستگاه این چشمه جوی بوده و جزو دسته آبهای با املاح مختلف قرار دارد . مظهر چشمه آذرین و دگرگونی بوده و مواد ویژه آن ناچیز میباشد . برای استفاده از آب این چشمه استخری تأسیس گردیده است .
هـ چشمه شکردره
      این چشمــه در نزدیک دهکده ای به همین نام در جنوب شرقی شهر سراب و دامنه رشته کوههای بزقوش قرار گرفته است . دبی آب چشمـــه مذکور بیش از 5 لیتر بر ثانیه بوده و درجه حرارت آب آن بین 35 تا 75 درجه سانتی گراد در نوسان میباشد . 
خاستگاه این چشمه جـــوی و برونـــدوم آتشفشانی بوده و جزو دسته آبهای سولفات سدیک قرار دارد . مظهر چشمه آتشفشانی بوده و مواد ویژه آن ناچیز میبــــاشد . برای استفاده از آب این چشمه استخری تأسیــس گردیــده است .
و ـ چشمه نرمه
         این چشمــه درنزدیک روستایی به نام نرمیق، در جنوب شرقی شهر سراب و در دامنه رشته کوههای بزقوش قـــرار  دارد .مقدار دبی این چشمــه نیز بیش از 5 لیتر بر ثانیه بوده و درجه حرارت آب آن بین 35 تا 75 درجه سانتی گراد در   نوســان میباشد . خاستگاه چشمــه مذکور جـوی ، آتشفشــانی و نوخاسته میباشد و جزو آبهای سولفات دار قرار گرفتــه    
است . مظهــر چشمه آتشفشانی بوده و مواد ویژه آن ناچیز میباشد . برای استفاده از آب این چشمه استخری تأسیس گردیده است .
زـ چشمه جلده باخان
       این چشمه در نزدیک روستایی به همین نام، 
در جنوب شرقی شهر سراب و در دامنه رشته کوههای بزقوش قرار دارد .
مقدار دبی این چشمه نیز بیش از 5 لیتر بر ثانیه بوده و درجه حرارت آب آن بین 35 تا 75 درجه سانتی گراد در نوسان است. خاستگاه چشمه مذکور جوی و بروندم آتشفشانی بوده و جزو آبهای سولفات سدیک قرار دارد . مظهر چشمه آتشفشانی است و مواد ویژه ناچیزی دارد . برای استفاده از آب این چشمه نیز استخری تأسیس بنا شده است .

 

(البته یکی از چشمه های عالی در کنار روستای آبرس (آوارس) در زلزله چند سال پیش اردبیل از بین رفت و گم شد. در کنار این آبگرم تنوری بود که مایعی شبیه قیر از آن می جوشید و کسانی که مشکلاتی نظیر واریس و ... داشتند پایشان را در آن فرو می کردند و معالجه می شدند)

 

تا بعد ...

یا علی مدد